فرهیختگان: دانشگاه علوم پزشکی ایران با آموزش حدوداً 11 هزار دانشجو و پوشش درمانی حدود 37 درصد از جمعیت استان تهران، نقشی حیاتی در حفظ تاب‌آوری نظام سلامت ایفا می‌کند. در دوران جنگ 12 روزه و جنگ رمضان نیز برخی از بیمارستان‌ها و مراکز درمانی آسیب دیده و دچار خسارت شدند؛ بحرانی که اگرچه حدود 2 هزار و 500 میلیارد تومان خسارت مالی به زیرساخت‌ها، بیمارستان‌ها و خوابگاه‌های این دانشگاه وارد کرد، اما مدیریت منسجم، مانع از توقف حتی یک روزه خدمات بهداشتی و درمانی شد. 

 

از برنامه‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران می‌توان به افتتاح پروژه‌های کلانی همچون بیمارستان‌های جدید روان‌پزشکی و سوختگی در نیمه اول سال جاری اشاره کرد. نادر توکلی، متخصص طب اورژانس و استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی ایران، چهره‌ای نام‌آشنا در عرصه مدیریت بحران‌های نظام سلامت است که در کارنامه اجرایی خود سوابق درخشانی همچون ریاست بیمارستان حضرت رسول اکرم(ص)، ریاست انجمن طب اورژانس ایران و معاونت درمان ستاد مقابله با کرونای استان تهران را دارد، اکنون در قامت رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران در برنامه میدان دانشگاه با او گفت‌وگو کردیم که در ادامه می‌توانید مشروح آن را بخوانید.

 

 می‌توانید گفتگوی کامل را در مجله تصویری فرهیختگان مشاهده کنید.

الان تعداد دانشجو‌های دانشگاه علوم پزشکی ایران برای این ترم سال تحصیلی، در واقع سال 1405، چه تعداد است و چند رشته داریم؟ 

ما در دانشگاه علوم پزشکی ایران به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم آموزشی، پژوهشی و ارائه خدمتی در سطح کشور، بالغ بر 11 هزار دانشجو در مقاطع مختلف علوم پایه و علوم بالینی داریم. تنوعی که ما در دانشگاه داریم در تمام رشته‌های علوم پزشکی است و تقریباً بالغ بر 160 رشته مقطع در دانشگاه داریم. بعضی از رشته‌های بین‌رشته‌ای هم در این دانشگاه تدریس می‌شود، از جمله بحث هوش مصنوعی در سلامت و خیلی از رشته‌هایی که به‌نوعی علاوه بر رشته‌های اصلی علوم پزشکی در حال حاضر نیازشان احساس شده است.

 

در مقاطع تحصیلات تکمیلی یعنی دوره PhD، دوره تخصصی، فوق‌تخصصی و فلوشیپ هم دانشگاه ما به‌عنوان یکی از دانشگاه‌های مطرح در کشور شناخته می‌شود.  از این 11 هزار دانشجویی که داریم، سال گذشته حدود هزار ورودی جدید و 300 ورودی رزیدنتی یا دستیاری تخصصی داشتیم. در مجموع هزار و 30 نفر ورودی داشتیم که در دانشکده ما تدریس می‌کنند و حدود هزار و 150 عضو هیئت علمی در حال حاضر داریم که دوسومشان تقریباً در حوزه بالینی مشغول فعالیت هستند. حدود 20 بیمارستان تحت پوشش داریم که 11 تا از این 20 بیمارستان مراکز آموزش درمانی هستند و تأییدیه قطعی 5 ساله اعتباربخشی آموزشی را دارند که این تقریباً الگوی منحصر به فرد در سطح آموزش عالی در کشور است. 

مراکز درمانی شمال شهر هستند یا جنوب شهر؟ 

ما در استان تهران سه محدوده پوشش خدمات بهداشت درمانی داریم که می‌توان به دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه علوم پزشکی ایران اشاره کرد. مناطق غرب تهران و جنوب غرب تهران به همراه شهرستان‌های شهر قدس، شهریار، ملارد، رباط‌کریم و بهارستان عمدتاً تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی ایران است. مجموعاً حدود 37 درصد جمعیت استان تهران را با دانشگاه علوم پزشکی ایران پوشش می‌دهیم.

 

باتوجه‌به تقسیم‌بندی در شرایط فوق‌العاده و اضطراری سازمان، ستاد خاصی برای رفع و مدیریت بحران در حوزه بهداشت و درمان شکل می‌گیرد. الان در استان تهران متولی این موضوع دانشگاه ایران است؟ 

بله. در زمان‌هایی که شرایط بحرانی می‌شود یا مخاطرات خاصی چه امنیتی چه مخاطرات خاص دیگر ایجاد می‌شود، ازآنجایی‌که تنها استان کشور هستیم که با سه دانشگاه علوم پزشکی پوشش داده می‌شود، تجربه خیلی خوبی را زمان کرونا از وحدت فرماندهی، انسجام و همگرایی بین سه دانشگاه داشتیم. خوشبختانه با تصمیمات خوبی که از طرف مقام عالی وزارت اخذ شد، این انسجام را در زمان بحران ایجاد کرد تا هم‌افزایی کنیم و تبادلات خدماتی، نیروی انسانی و خدمات تخصصی بین سه دانشگاه کاملاً تسهیل شود. 

 

این یک مدل موفق در بحران‌های مختلف بوده است، به‌خصوص در جنگ 12 روزه و جنگ اخیری که شاهدش بودیم. این باعث شد خدمات سلامت، چه در حوزه بهداشت، چه در حوزه درمان و توان‌بخشی دغدغه مردم را کم کند و حوزه بهداشت و درمان حوزه‌ای است که تاب‌آوری را در نظام جمهوری اسلامی افزایش داده تا جایی که همگان به آن اذعان داشته و می‌گویند ما در حوزه بهداشت و درمان خیالمان راحت است. این موضوع با همراهی رؤسای دانشگاه‌های تهران و شهید بهشتی صورت گرفته است زیرا همیشه در زمان بحران جلسات مشترک اداری برگزار می‌شود که این جلسات در سطح استان تهران با حضور استانداری، مقامات خدمات شهری و همه دستگاه‌های امدادی و امنیتی و اطلاعاتی انجام می‌شود که این انسجام باعث هماهنگی در زمان بحران می‌شود. 

در جنگ اخیر شاهد بودیم که یک‌سری از مراکز درمانی و بهداشتی مورد حمله قرار گرفتند. آماری دارید که در استان تهران و به‌طور دقیق‌تر مراکز درمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران چه آسیب‌هایی دیدند؟ 

در دانشگاه علوم پزشکی ایران حجم قابل‌توجهی تخریب داشتیم، اما نکته بسیار مهم این بود که علی‌رغم همه این تخریب‌ها و حملات خسارت جانی نداشتیم. دو تا از خوابگاه‌های ما مورد حمله قرار گرفت و آسیب کلی دیدند. بیمارستان شهید مطهری، مرکز اصلی سوختگی تهران مورد حمله قرار گرفت. دانشکده پرستاری و مامایی و دانشکده مدیریت ما تخریب و از مدار خارج شد که البته اخیراً بازسازی‌اش را انجام دادیم و در حال برگشتن به چرخه فعالیت است. بیمارستان رباط‌کریم مورد حمله قرار گرفت و آسیب دید که ظرف 48 ساعت دوباره به مدار برگشت. بیمارستان گاندی که تحت پوشش نظارتی دانشگاه علوم پزشکی ایران است؛ تخریب جدی دید و از مدار خارج شد، اما خوشبختانه بیماران، مصدومین و کادر به جز یک مورد مصدومیت، آسیبی ندیدند. 

از خسارات وارد شده برآورد مالی هم دارید؟ 

عمده خسارت‌ها این موارد بود که حدود 2 هزار و 500 میلیارد تومان خسارت وارد شد. منتها مسئله این است در تمام این موارد هیچ خدمتی تعطیل نشد. در سراسر شهر تهران خدمات درمانی و بهداشتی روتین حتی در زمان جنگ و بحران کاملاً برقرار بود و این باعث شد هم‌میهنان دغدغه خاصی نداشته باشند.

 

گفتید دو خوابگاه هم مورد اصابت قرار گرفته است. دانشگاه ایران چند خوابگاه دارد و ظرفیت تقریبی‌شان چقدر است؟ 

مشکلی که ما در دانشگاه داریم متأسفانه پراکندگی خوابگاه‌های متعدد و فرسودگی ناوگان رفاهی و خوابگاهی ما است. سال گذشته به دلیل افزایش ظرفیت توانستیم یک خوابگاه جدید دختران را به مجموعه اضافه کنیم. وقتی دو خوابگاه از مدار خارج شدند سریعاً بازسازی را شروع کردیم. متأسفانه خوابگاه متأهلی به شکل قابل‌توجهی نداریم و بسیار محدود است. بنا داریم ان‌شاءالله بخشی از خوابگاه‌ها را به خوابگاه متأهلین تبدیل کنیم که با تأمین منابع اتفاق خواهد افتاد.

 

حوزه‌های دانشجویی در ایام جنگ چطور بود؟ دانشجویان بین‌الملل چه وضعیتی داشتند؟ 

ما حدود هزار و 700 دانشجوی پردیس و بین‌الملل داریم که آموزش این دانشجویان در دانشگاه هماهنگ شد. در زمان جنگ اکثر این دانشجو‌ها به کشور خودشان برگشتند و در حال حاضر آموزش‌های مجازی تمام این دانشجو‌ها برقرار است و جزء معدود دانشگاه‌هایی هستیم که آموزش مجازی ما به شکل منسجم و جامع برای دانشجویان بین‌الملل و عادی انجام می‌شود.

 

دقیق‌تر بپرسم، این ترم امتحانات به‌صورت مجازی یا حضوری برگزار می‌شود؟ 

دانشجویان ما به‌خصوص آن‌هایی که کارآموزی دارند یا بالینی هستند؛ ارشد، پزشکی، تخصص و فوق‌تخصص همه سرکارند و زمان جنگ هم حضور داشتند. عمده امتحانات به شکل حضوری خواهد بود، به‌خصوص امتحاناتی که نیاز بالینی است. هنوز بخشنامه نهایی ابلاغ نشده، اما ممکن است بخشی از آزمون‌ها در مقاطع پایین در حد کارشناسی به شکل مجازی باشد.

 

یکی از رؤسای دانشکده‌های پزشکی در اظهارنظری اعلام کرده است که در دی‌ماه سال گذشته میزان مشارکت دانشجویان در امتحانات به کمتر از ۱۰ درصد رسیده بود. وضعیت در دانشگاه علوم پزشکی ایران چگونه بوده است؟ 

من آمار دانشگاه‌های دیگر را ندارم، ولی در دانشگاه ما چون اجبار نکردیم، حدود 60 الی 65 درصد دانشجویان به شکل حضوری در امتحانات شرکت کردند. دوره دوم امتحانات را هم برگزار کردیم و تقریباً همه ارزیابی‌ها انجام شد. مدلی را از سال گذشته پیاده کردیم؛ در آموزش پزشکی دنیا ارزیابی صرفاً امتحان پایان ترم نیست.ما آموزش مجازی را طوری طراحی کردیم که در پایان هر جلسه کوییز برقرار می‌شود. در شرایط بحرانی، مجموع این ارزیابی‌های کوچک در طول ترم می‌تواند مبنای نمره قرار گیرد. این برنامه را از سال گذشته برنامه‌ریزی کردیم و مأموریت آن را به معاونت آموزشی دادیم و با همکاری گروه آموزش پزشکی این برنامه عملیاتی شد. 

در دیگر دانشگاه‌ها این‌گونه نیست؟ اطلاع دقیقی ندارم، اما در دانشگاه‌ها ما کاملاً این برنامه‌ریزی انجام شده است.

 

این روز‌ها بحث ویروس‌ها بسیار داغ شده است. باتوجه‌به اینکه شما به‌عنوان مسئول مرکز مدیریت بحران استانداری تهران فعالیت دارید، آیا احتمال دارد ویروس «هانتا» نیز مانند کرونا به‌صورت ناگهانی و گسترده شیوع پیدا کند و ما را غافلگیر کند؟ 

انتقال هانتا ویروس از انسان به انسان نیست. ما هیچ طغیانی در این زمینه نداریم و موارد ابتلای کشف شده‌ای وجود ندارد. حوزه معاونت بهداشتی و حوزه بیماری‌ها روزانه این موارد را پایش می‌کند و خوشبختانه هیچ گزارشی نداشتیم. تنها نکته که در مورد هانتا ویروس می‌شود گفت این است که موازین بهداشتی در اماکن متروکه باید رعایت شود که جزء ملاحظات عمومی بهداشتی است و ربطی به این ویروس ندارد، بنابراین اصلاً جای نگرانی ندارد. اخیراً خبری از شیوع ابولا در یکی از کشور‌های آفریقایی بود که از آن هم هیچ موردی را نداریم. همواره اگر نیاز باشد هشدار‌ها و ملاحظات عمومی بهداشتی در سایت ما و مراکز سلامت به مردم داده می‌شود.

 

اگر نکته‌ای در پایان مانده بفرمایید. 

در سطح استان تهران، دو اتفاق خوب در دانشگاه ما افتاده است. با حمایت بسیار خوب خیرین سلامت، در حال پیگیری دو بیمارستان 320 تختخوابه هستیم که یکی از آن‌ها تکمیل شده و آماده بهره‌برداری است و دیگری در 60 درصد پیشرفت است. باتوجه‌به اینکه منابع مالی در سطح دولت برای توسعه وجود نداشته، این دو مورد اتفاق بسیار بزرگی است.

 

این بیمارستان‎‌ها آموزشی درمانی هستند؟ 

بله هر دو آموزشی درمانی هستند. یکی از آن‌ها بیمارستان روان‌پزشکی است که از استانداردترین و به‌روزترین بیمارستان‌های روان‌پزشکی در سطح کشور خواهد بود. همان‌طور که می‌دانید بیماران روان‌پزشکی بیماران مظلومی هستند و توسعه این خدمات کمک‌کننده است. موضوع دیگر که به جد پیگیری می‌کنیم -به جهت اینکه بیمارستان سوختگی مطهری آسیب دید- بیمارستان جایگزین «باب‌الحوائج» مخصوص سوختگی است که در مراحل آخر ساخت است. این مرکز یکی از استانداردترین بیمارستان‌های سوختگی استان تهران خواهد بود که در همین نیمه اول سال زمان افتتاح آن مشخص می‌شود.